KIRLANGIÇ BALIĞI HAKKINDA VE BUĞULAMA TARİFİ

blog yazısı ekle !

KIRLANGIÇ BALIĞI HAKKINDA VE BUĞULAMA TARİFİ

Yazar Bilgileri Emre Yasak
Agapi Balık Restorantımızın Şefi Ramazan Ceylan'ın Aşk balığı yani Kırlangıç balığı hakkında verdiği bilgileri ve tarifi sizlerle paylaşmak istedik.

Kırlangıç balığı (Chelidonichthys lucerna Linnaeus, 1758), Triglidae familyasına ait demersal bir deniz balığıdır. Afrika kıyılarından, Norveç'e kadar olan Doğu Atlantik kıyılarında ülkemizde ise Akdeniz'den, Karadeniz'e kadar tüm denizlerimizde bulunmaktadır. Kırlangıç balığı, denizlerin 20-300 m derinliklerinde, su sıcaklığının 8-24 C olduğu, kumlu, çakıllı ve çamurlu bölgelerde yaşar. Başlıca besinlerini, küçük balıklar, kabuklu ve yumuşakçalar oluşturur. Kırlangıç balığı maksimum 75 cm'ye kadar bü- yümekle birlikte ortalama boy 30 cm, ağırlık ise 6-8 kg civarında olup 15 yıl kadar yaşar. Kırlangıç balıkları daha çok kayalık çamurlu ya da kumlu zeminleri tercih etmektedir.

Temel besinlerini küçük balıklar, salyan-gozlar, kabuklular ve yumuşakçalar oluşturmaktadır. Kırlangıç balıkları içinde en yaygın olan türün Akdeniz kırlangıç balığı olduğu bilinmektedir. Yine FAO (1971) tarafından hazırlanan tür belirleme kitapçığında, kırlangıç balıklarıiçinde en yaygın olan türün Akdeniz Kırlangıç balığı (Trigla lucerna) olduğu bildirilmektedir ki bu tür C. Lucernus'un sinonimidir. C. lucerna türünün başı üçgen şeklinde olup, çok sayıda irili ufaklı diken ve kemik plaklarından oluşmaktadır. Göğüste ve karnın ön kısmında pul bulunmamaktadır. Birinci dorsal yüzgeç 8 adet sert ışın içerir. İkinci dorsal yüzgeç 16 -18; anal yüzgeç 15-17; pektoral yüzgeç 11; ventral yüzgeç 6 adet yumuşak ışın içerir. Pektoral yüzgecin hemen önünde 3 adet serbest pektoral ışın bulunur.Kırlangıçlar oportünist bir besin arama davranışı gösteren, ağırlıklı olarak epibentik ve nektobentik organizmaları avlayan balıklardır. Kırlangıçlarda beslenme büyümeye bağlı olarak, besinlerinin büyüklüğü ve çeşitliliği bakımından değişkenlik gösterir. Bu durum kırlangıçların batimetrik bir göç davranışı sergilemesine bağlanmaktadır.

Kırlangıç balıklarında ilk cinsi olgunluk dişi bireylerde 2 yaşında ve yaklaşık 20 cm boyunda, erkek bireylerde ise yine 2 yaşında ve yaklaşık 18 cm boyundayken gözlemlenir. Ülkemizde yapılan çalışmalarda yumurtlama zamanı İzmir Körfezi'nde Aralık-Mart ayları arasında, Edremit Körfezi'nde Aralık-Nisan ayları arasında, İskenderun Körfezi'nde Aralık-Nisan ayları arasında, İskenderun Körfezi'nde yapılan başka bir çalışmada Ocak-Mart aylarında, Marmara Denizi'nde tüm yıl boyunca ve İzmir Körfezi'nde yapılan bir diğer çalışmada ise Aralık-Mart ayları arasında olduğu belirlenmiştir. Kırlangıç balıklarının en fazla 450m derinliklere kadar uzanan sahil bölgelerinde bulunduklarını; dipleri çakıllı kumlu ve kumlu-çamurlu bölgelerde yayılış gösterdiklerini ve oldukça yavaş hareket ettiklerini belirterek; uzun mesafeler boyunca göç etmeden sadece mevsimsel olarak, suların ısınması ile kışı geçirdikleri derinliklerden, hemen hemen 15-20m derinlikteki sığlıklara kadar girdiklerini rapor etmiştir. Üremelerinin haziran başlarından itibaren temmuz sonlarına kadar sürdüğünü, yumurta çaplarının 1.1-1.6mm arasında olduğunu ve renklerinin kırmızı üzerine olan renklerin oldukça karışık olmak üzere açık ve koyu noktalı, lekeli ve dalgalı, kırmızı, esmer, kahverengi ve gri renkte olduklarını belirtmiştir. Kırlangıç balıkları genellikle çift gezerler ve dişi ile erkek balıkların birbirlerini sahiplendiği düşünülmektedir. Bu yüzden bu balıklara “aşk" balığı da denmektedir.

“Aşk balığı" dediğimiz kırlangıç dişisiyle erkek olanı aynı ortamda avlanırlar ve göç ederler. Aynı zaman kendilerini korumaya alarak avlandıkları zaman avlanan kırlangıç balığının çifti de kendini feda eder ve kendini feda edebiliyor. Bunu ancak aşk ve sevgi içgüdüsüyle anlatabilmemiz mümkündür. Aşk yakınlık (intimacy), bağlanma/içsel yatırım yapma (attachment), güven, saygı ve sevgi gibi duyguları beraberinde getirmektedir. Aynı dili konuşanlar değil, aynı duyguları paylaşanlar anlaşabilir". Mevlana'nın bu sözünden de anlaşıldığı gibi bütün canlıların ve canlı topluluklarının yaşantısında çok önemli işlevleri olan iletişim hayvanlar aleminde de büyük bir önem taşımaktadır denilebilir. Bu anlamda kırlangıç balıklarını insansı özellikleriylkle değer verdiklerini korumaya alma özelliğini atlamamız yerinde olmaktadır.
Balık gastronominin içinde vazgeçilmez ham maddelerden bir tanesi olarak önümüze çıkmaktadır. Antik dünyadan günümüze birçok sofra ve ziyafette yer edinmiş balık ürünleri olduğu bilinmekte. Ancak yazı öncesi dönemde balık kalıntılarının günümüze ulaşamaması nedeniyle bu dönemlerin balık reçeteleri elimizde ne yazık ki bulunmuyor. Ancak özellikle Antik Roma ve Yunan medeniyetlerinde balık mahsüllerinin yeri yadsınamaz boyutta olduğunu tarihçiler ve araştırmacıların çalışmalarından öğrenebiliyoruz. Konumuz Kırlangıç balığı olduğu için bu ürüne yönelik bir reçeteyle çalışmamızı noktalayalım.


Kırlangıç Buğlama Tarifi

1 kilo fileto çıkarılmış kırlangıç
6 adet arpacık soğan
2 adet sarımdak
1 adet havuç
1 adet patates
1 adet kereviz
1 adet limon
1 tutam tane karabiber – kakula – karanfil – defne yaprağı – rosmary
1 yemek kaşığı tereyağ
2 yemek kaşığı çiğ krema

Tencerede kuşbaşı doğranmış soğan, sarımsak ve havuçu tereyağında soteliyoruz. Saydığdımız baharatları ve limonu ilave ediyoruz. İki su bardağı su koyuyoruz. 10 dakika kaynamasını bekliyoruz. Kuşbaşı doğradığımız patates ve kerevizi ilave edip 10 dakika daha pişmesini bekliyoruz. En son balığı ilave edip 10 dakika daha pişirip altını kapatmadan önce çiğ krema ve tuz ilave edip ocağımızdan alıyoruz. Afiyet olsun…